B\u00f6yle bir yaz\u0131y\u0131 kaleme alma fikri Can dostum Ligori Tomurcuk G\u00fcl\u2019\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck K\u0131z karde\u015fi Rodi Tomurcuk G\u00fcl\u2019den ald\u0131\u011f\u0131m bir e\u2019mail ile ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
A\u011flama gelinim a\u011flama,<\/p>\n
Mor yemeniler ba\u011flama,<\/p>\n
Yolcuyuz yolumuzdan eyleme.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 ( Video Bak\u0131n\u0131z )<\/a><\/p>\n \u0130le ba\u015flayan ve kendi sesi ile seslendirdi\u011fi bir T\u00fcrk\u00fcy\u00fc dinledi\u011fimde ba\u015flad\u0131. T\u00fcrk\u00fc M\u00fcbadele y\u0131llar\u0131nda Lozan antla\u015fmas\u0131 ile Anadoludan – Yunanistana \u00a0g\u00f6\u00e7 etmek zorunda b\u0131rak\u0131lan 200 bin Karaman \u00a0Rum Ortodoks T\u00fcrkleri ile birlikte g\u00f6\u00e7 etmi\u015f. Kapadokya y\u00f6resine ait olan bir t\u00fcrk\u00fcyd\u00fc. \u015eimdilerde Anadoluda malesef okunmuyor. Hatta bilinmiyor.<\/p>\n Anadolumuzda ya\u015fayan bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc, karde\u015fli\u011fi Avrupal\u0131lar\u0131n Lozanda’ki diretmelerinin sonucunda nas\u0131l ac\u0131mas\u0131zca yok etti\u011fimizin hikayesini okuyacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n Orta Anadolu’da ya\u015fayan Rumlar’a \u2018\u2018Karamanl\u0131lar\u2019\u2019 denirdi. Bunlar Ortokods H\u0131ristiyand\u0131; ama Rumca bilmiyorlard\u0131. Ana dilleri de T\u00fcrk\u00e7e’ydi. Bu y\u00fczden aslen T\u00fcrk olduklar\u0131, sonradan H\u0131ristiyan olduklar\u0131 s\u00f6yleniyordu. Ancak 1924’te m\u00fcbadele s\u0131ras\u0131nda Anadolu’daki t\u00fcm Rumlar Yunanistan’a g\u00f6\u00e7 ederken, Karamanl\u0131lar da H\u0131ristiyan olduklar\u0131 i\u00e7in Rum kabul edildiler. Kapadokya’dan Yunanistan’a gittiler; ama orada da ana dilleri olan T\u00fcrk\u00e7e’yi korudular. \u00d6yle ki, Yunanistan’da do\u011fmu\u015f, bug\u00fcn 60-70 ya\u015flar\u0131nda olan \u00e7ocuklar\u0131 bile Orta Anadolu \u015fivesiyle T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyor. Anadolu’ya olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 ise hala s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Rumlar kendilerinin Likyal\u0131lar\u0131n, Frigyal\u0131lar\u0131n, Kayral\u0131lar\u0131n, Lidyal\u0131lar\u0131n, Truval\u0131lar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7o\u011fu tarih kitab\u0131 da bu tezi do\u011fruluyor. \u0130stanbullu, Sak\u0131z Adah, Kapadokyal\u0131, Kayserili, G\u00f6k\u00e7eadal\u0131, Kastamonulu, Bozcaadal\u0131, Mu\u011flal\u0131, Konyal\u0131, Nev\u015fehirliler. Yani hi\u00e7 biri Yunanistan\u2019dan buraya getirilip yerle\u015ftirilmemi\u015fti ve Anadolunun asli sahipleriydiler.. T\u00fcrkiye’de kendilerinin zaman zaman d\u0131\u015fland\u0131klar\u0131n\u0131, bunu hissettikleri i\u00e7inde \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fcklerini s\u00f6yleyen Kozmao\u011flu ayn\u0131 \u015fekilde Avrupa’ya gittiklerinde de T\u00fcrk olduklar\u0131 i\u00e7in hor g\u00f6r\u00fcld\u00fcklerini anlat\u0131rken, bunu ak\u0131l almaz bir \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. “Biz T\u00fcrkiye’de Hristiyan oldu\u011fumuz i\u00e7in bazen hor g\u00f6r\u00fcl\u00fcyoruz. Avrupa’ya gitti\u011fimizde de T\u00fcrkiye kimli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in hor g\u00f6r\u00fcl\u00fcyoruz. Adam bakm\u0131yor ki dinine. Pasaportumuza bakt\u0131\u011f\u0131nda \u00fclkeyi g\u00f6r\u00fcyor adam. Biz de her yerde g\u00fcmb\u00fcrt\u00fcye gitmi\u015f oluyoruz. “Nereden geliyorsun, Yunan m\u0131s\u0131n?” diye soruyorlar. Benim Yunanla ne i\u015fim olur. Benim ecdad\u0131m iki bin senedir Anadolu’da ya\u015fam\u0131\u015f. Bir yerden gelmemi\u015fiz biz, Anadolu’nun has evlad\u0131y\u0131z biz… Ben zaten T\u00fcrk\u00fcm, benim kimseden fark\u0131m yok ki. O \u0130slam, ben Hristiyan\u0131m. Ben Karamanl\u0131y\u0131m. Hakiki T\u00fcrk benim yani.” Derken \u015fu s\u00f6zler dok\u00fcl\u00fcyor dudaklar\u0131ndan.<\/p>\n Rum isek de Rumca bilmez, T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6yleriz<\/p>\n Ne T\u00fcrk\u00e7e yazar okuruz, ne de Rumca s\u00f6yleriz<\/p>\n \u00d6yle kar\u0131\u015f\u0131k yaz\u0131 bi\u00e7imimiz vard\u0131r<\/p>\n Hurufumuz Yunanice, T\u00fcrk\u00e7e meram eyleriz.”<\/p>\n Karaman ahalisinin ekseriyeti T\u00fcrk idi. H\u00e2tt\u00e2 Karamanl\u0131lar, daha do\u011frusu Rum Ortodoks kilisesine ba\u011fl\u0131 olan T\u00fcrkler Rumca bilmezlerdi; Yunan harflerini kullanarak T\u00fcrk\u00e7e yazarlard\u0131. H\u00e2tt\u00e2 bu tarzda \u0130stanbul’da yay\u0131nlanan gazeteleri de vard\u0131. 1919 – 1923 \u0130stikl\u00e2l M\u00fccadelesinde Karamanl\u0131lar milli h\u00fck\u00fcmetin himayesi ile \u0130stanbul Rum Patrikhanesinden ayr\u0131lm\u0131\u015flar ve bir m\u00fcddet kendi \u00a0Patrikhane’lerinin idaresinde bulunmu\u015flard\u0131r.”<\/p>\n 32 y\u0131ld\u0131r Dolapdere’deki k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fckkan\u0131nda hizmet veren Lazari Kozmao\u011flu, art\u0131k i\u015flerinin eskisi gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bunun nedeni olarak da \u015fehirdeki gayrim\u00fcslim n\u00fcfusun her ge\u00e7en sene biraz daha azalmas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n Matmazel Evseviya Adaso\u011flu han\u0131mefendi (91) Rum cemaatinin halen yay\u0131n\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren iki gazetesinden biri olan Apoyevmatini\u2019nin (\u00d6\u011fleden Sonra) sahibi. Babas\u0131 Nev\u015fehirli, annesi Kayserili: Babam \u0130stanbul\u2019a gelinceye kadar Rumca bilmezmi\u015f, annem de \u00f6lene kadar Rumca konu\u015fmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz Karamanl\u0131y\u0131z. Yani k\u00f6k\u00fcne kadar T\u00fcrk\u00fcz. Biz Rumca’y\u0131 yabanc\u0131 bir lisan gibi \u00f6\u011frendik. Ama Ortodoks Hristiyan oldu\u011fumuz i\u00e7in Rum cemati \u00fcyesi kabul edilmi\u015fiz. Rum alfabesiyle ilk T\u00fcrk\u00e7e roman\u0131 yazan bizim soyumuzdan geliyor. Akrabalar\u0131m\u0131z m\u00fcbadele d\u00f6neminde a\u011flayarak gitmek zorunda kald\u0131lar. \u00c7ok mutsuz oldular. \u00c7ocuklar\u0131na “T\u00fcrk d\u00f6l\u00fc” diye k\u00fcf\u00fcr edilirmi\u015f. Burada da “Rum d\u00f6l\u00fc” diyorlard\u0131 bize.”<\/p>\n Uzun zaman \u00f6nce Karamanl\u0131cayla ilgili bir yaz\u0131 okurken, Pavli ad\u0131nda birine ait mezar ta\u015f\u0131n\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Bu mezar ta\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131na Haydari baltas\u0131 \u015fekli i\u015flenmi\u015fti. Alt\u0131nda ise Yunan harfleriyle T\u00fcrk\u00e7e (Ya dost bana ziyarete mi geldin) yaz\u0131yordu. Mezar ta\u015f\u0131ndaki dervi\u015f edas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcyd\u00fc; bu haliyle ne Hristiyan, ne de M\u00fcsl\u00fcman bir kimli\u011fe aitti. Bat\u0131ni bir kimli\u011fi ima ediyor, ancak yine de ad\u0131n\u0131 Havari Pavlus’tan al\u0131yordu.<\/p>\n M\u00fcbadeleden sonra Karamanl\u0131lar hakk\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131 ve bu ara\u015ft\u0131rmalar Karamanl\u0131lar’\u0131n Yunanl\u0131 de\u011fil T\u00fcrk olduklar\u0131n\u0131 yeniden g\u00f6sterdi. Karamanl\u0131’lar\u0131n T\u00fcrkiye’de ya\u015fad\u0131klar\u0131 y\u0131llarda 1854’ten m\u00fcbadeleye kadar T\u00fcrk\u00e7e ama Yunan harfleriyle bast\u0131klar\u0131 \u00e7ok say\u0131da kitaplarda ara\u015ft\u0131rma konusu oldu ve bu kitaplar\u0131n katalo\u011fu, Yunanistan’da “Karamanlidika” ad\u0131 alt\u0131nda ve d\u00f6rt ciltlik bir seri halinde yay\u0131nland\u0131.”<\/p>\n Anadolu topraklar\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrlerin, Dinlerin bir arada karde\u015fce ya\u015fayabilecekleri bir Cennet olabilirdi. Avrupal\u0131lar\u0131n Lozan\u2019da M\u00fcbadele i\u00e7in neden bu kadar direttiklerini \u015fimdi anlayabiliyorum. Konu; her zaman oldu\u011fu gibi Avrupa bizlerin bir arada ya\u015fayabiliyor olmam\u0131z\u0131 hazmedemiyor, k\u0131skan\u0131yordu. Ba\u015faramad\u0131k.! Ve Yitirdik.<\/p>\n Mehmet Tevfik \u00d6zkartal<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" B\u00f6yle bir yaz\u0131y\u0131 kaleme alma fikri Can dostum Ligori Tomurcuk G\u00fcl\u2019\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck K\u0131z karde\u015fi Rodi Tomurcuk G\u00fcl\u2019den ald\u0131\u011f\u0131m bir e\u2019mail ile ba\u015flad\u0131. A\u011flama gelinim a\u011flama, Mor yemeniler ba\u011flama, Yolcuyuz yolumuzdan eyleme.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 ( Video Bak\u0131n\u0131z ) \u0130le ba\u015flayan ve kendi … Okumaya devam et
\nBal\u0131kl\u0131 Rum Hastanesi Vakf\u0131 Ba\u015fkam Dimitri Karayani; biz de t\u0131pk\u0131 sizin gibi, \u00f6z be \u00f6z bu topraklar\u0131n evlad\u0131 olan Rumlar\u0131z.\u201d<\/p>\n